Konu: Aşırı Besleme Sistemleri (Turbo, Kompresör vs.).

[(Gizli Üye)]

turboyu anladımda , vites üstündeki 'R' niye Roketlemiyor onu anlamadım )

Ha o bizim teypte vardı Rewind.. Yolu geriye sarıyor. Lütfen yanlış bilgi vermiyelim

[(Gizli Üye)]

Ayrıca Doğru gitmek için D'ye takıyoruz.
"Put gibi dursun" diyorsan P'ye...
"Ne yaparsa yapsın" diyorsan N'ye takıyorsun.

[(Gizli Üye)]

  Konuya dilim döndüğünce değineyim.
 Öncelikle Blow off ya da Dump valf emme manifoldunda oluşan yüksek basıncın geri basıp turbo pallerine zarar vermesini önleyici sistemlerdir. Ayağınızı aniden gazdan çektiğinizde silindirlere hava-yakıt karışımı emilmeme komutu vermiş olursunuz (kapalı kelebek ile) ancak silindirler o sırada hala aktif haldedir ve içerideki hava-yakıt karışımını yakarak egzoz gazı oluşturur. Yani turbo salyangozunun emme pervanesine geri basınç ile durdurma kuvveti (üflemenin tersi yönde) etki ederken diğer taraftan (egzoz) üretilen gazları dışarı atarken olması gereken yönde dönme kuvveti etki eder. Fakat bu durum dizel motorlar için geçerli değildir bildiğim kadarı ile. Çünkü emiş yolunu kapayacak ve gaz pedalından emir alan bir kelebek yoktur. Yani dizel motorda ayak gazdan aniden çekildiğinde (vites geçişleri, frenaj vs.) turbo sonrası emiş yolunda çok yüksek basınç oluşturacak bir kelebek yoktur.
 Emilen hava silindirlere girene kadar bazı değerlerin ölçümü ve motor işletim beynine bu değerlerin iletimi için sensörden geçerler. Turbodan geçtikten sonra ayak gazdan çekildiğinde geri dönme durumu ile karşılaşıldığında bu hava (ölçülmüş ve ona göre enjektör püskürtme değerleri ayarlanmış) geri dışarı atılmak yerine (Blow Off da dışarı atılır ve bu sırada ıslık sesi çıkarır) tekrar sisteme verilir (hava filtresi civarlarına sanırım).

eline sağlık hakan güzel konu olmuş,

ek bilgi vereyim. ağır vasıta turbo dizel araçlarda gazı ani çekip basma (diğer adıyla aragaz) tavsiye edilmiyor. turboyu bozduğu söyleniyor. bir diğer husus ise turbolu araçların stop edilirken belli bir süre rölantide çalıştırılması gerekiyor. bunun sebebi ise tamamen yağlama olayı. turbo mili yüksek devirlerde dönüyor ve yağlamasını motordan alıyor. siz aracı yüksek devirdeyken stop ettiğinizde yağlama kesiliyor fakat turbo mili halen dönmeye devam ediyor. zamanla da milde boşluk oluşturuyor.

[(Gizli Üye)]

ellerine sağlık hakan hocam yine çok verimli bir paylaşım olmuş. corollamı satıp daihatsu yrv turbo alınca aklımda çook sorular vardı. çoğunu araştırıp buldum. sen de bilgi sentezi yapmışsın... emeğine sağlık.

[(Gizli Üye)]

  Ben teşekkür ederim arkadaşlar.
 Günümüz benzinli ya da dizel araçlarında artık sıkça aşırı besleme sistmelerini yarattıkları verim artışı nedeni ile görmekteyiz.

[(Gizli Üye)]

hakan hocam teşekkürler oldukça açıklayıcı bir anlatım olmuş...
bu değişken geometrili turbo (VGT) ile hyundai era larda gördüğümüz VGT aynı şey mi?

[(Gizli Üye)]

  Ben teşekkür ederim. Hyundai'deki VGT ifadesinden kastın  ne olduğunu açıkçası bilemiyorum. Eminim bunu net bir şekilde bilen arkadaşımız vardır.

[(Gizli Üye)]

evet Hyundaideki VGT ifadedesi değişken geometrili turbolu dizel anlamına geliyor. çünkü VGT nin açılımı zaten bu tabirin ingilizcesi. (Variable Geometry Turbo)

google da bu şekilde aratırsanız güzel açıklamalar çıkıyor.

http://www.google.com.tr/#hl=tr&biw=1659&bih=875&q=variable+geometry+turbo&aq=f&aqi=&aql=&oq=&fp=719e1e58a476d4e

[(Gizli Üye)]

hepsinin keyfi ayrı ama atmosferiğin devir çevirmesi hiç bişeye değişilmez bence.

[(Gizli Üye)]

Turbolu araçlar ayrı bir çalışıyor..hele ki intercooller büyük taşıtlarda bulunan tırlarda ,taşıtlarda daha da inanılmaz bir ses geliyor..
aslında bu ses bana birşeyi de andırıyor..tıpkı eski çamaşır makinemiz gibi deli gibi öle bir çalışıyor ki..yerinden hareket edecekmiş gibi aynı onun çalışma ritmindeki sese benziyor bu ''turbo sesi '' 

[(Gizli Üye)]

  Değişken Geometrili Turbo'nun çalışmasını anlatan bir video.
 Diesel Variable Geometry Turbo Failures

[(Gizli Üye)]

eline sağlık hakan güzel konu olmuş,

ek bilgi vereyim. ağır vasıta turbo dizel araçlarda gazı ani çekip basma (diğer adıyla aragaz) tavsiye edilmiyor. turboyu bozduğu söyleniyor. bir diğer husus ise turbolu araçların stop edilirken belli bir süre rölantide çalıştırılması gerekiyor. bunun sebebi ise tamamen yağlama olayı. turbo mili yüksek devirlerde dönüyor ve yağlamasını motordan alıyor. siz aracı yüksek devirdeyken stop ettiğinizde yağlama kesiliyor fakat turbo mili halen dönmeye devam ediyor. zamanla da milde boşluk oluşturuyor.

Evet bahsettiğiniz gibi turbolu araçlarda motoru hemen stop etmek turbo milini yağsız bırakarak aşınmalara neden oluyor.
Fakat yeni teknolojili araçlarda(hangi marka ve model olduğunu bilmiyorum) turbo milini yağlaması için bir elektrikli motor takılıyormuş ve araç stop edildikten sonra belli bir süre daha turbo milini yağlıyormuş.Bu sayede turbo ömrü uzuyor.Bir arkadaşım bu konudan bahsetmişti.

[(Gizli Üye)]

  Sadece turbo milinin yağlanması turbo sağlığı için yeterli olmaz. Stop etmeden önce turbonun içindeki basıncı boşaltması, daha düşük devirlere inmesi ve ısısının biraz olsun düşmesi daha sağlıklı olur.

[(Gizli Üye)]

  Sadece turbo milinin yağlanması turbo sağlığı için yeterli olmaz. Stop etmeden önce turbonun içindeki basıncı boşaltması, daha düşük devirlere inmesi ve ısısının biraz olsun düşmesi daha sağlıklı olur.

Bu yüzden turbo araçla harekete geçmeden rolantide çalıştırmak gerek stop ederkende bir müddet beklemek gerek rolantide ve seyahet halinde gaza bas çek bas çek yapmıyoruz ara gazı vermiyoruz demi abim

[(Gizli Üye)]

  Sadece turbo milinin yağlanması turbo sağlığı için yeterli olmaz. Stop etmeden önce turbonun içindeki basıncı boşaltması, daha düşük devirlere inmesi ve ısısının biraz olsun düşmesi daha sağlıklı olur.

Evet çok haklısınız.Turbo pervanesi turbo devreden çıktıktan sonra yaklaşık 1-2 dakika içinde tamamen duruyor.Dakikada  40 000 devirlerde döndüğünü duymuştum.

[(Gizli Üye)]

  Aslında devreden çıkmıyor pervane. Egzoz gazı üretildiği sürece devrede oluyor ancak yüklenme durumlarında 120.000d/d. lar çeviriyor. Gerçi çok özel malzemeden üretiliyor pervane kanatları ama yine de çalıştığı ısı ve basınç ortamı da az değil. Bazı noktalara dikkat edince aslında sorun da çıkarmaz uzun km. ler.
 Arda, aslında ister benzinli, ister dizel olsun Turboyu korumak için (basınç ve geri basınçlarda) bazı aparatlar zaten sistemin üzerinde vardır. Ama dediğin gibi her halukarda sert kullanım ile yumuşak kullanım tarzı arasında aracın hemen her mekanik parçasında ömür üzerinde farklı etki olacaktır.

[(Gizli Üye)]

Turbolu araçların durdurulmasında mesele yağlama ama kök neden, aşırı  yükleme sonucu turboda oluşmuş yüksek ısının kötü etkileri. otoban da 130 la bile gitseniz , bir mola yerinde girmek için yapacağınız hız kesmesi , mola yerine giriş v.s. size turbo milinin düşük devirlere düşmesi için yeterli zamanı verir. Milin bu manevralardan sonra öyle 2 dakika daha yüksek devirlerde dönmesi için çok yüksek bir atalete sahip olması gerekir ki bu zaten verimlilik açısından çok olumsuz olur , aslında tam da bunun aksi yapılmaya çalışılıyor.
Zaten gaz  kestiğiniz sırada motor fazla hava çekmiyorsa oluşan ters basınç mili doğal olarak yavaşlatacaktır.
Buradaki sorun şu :
Aşırı ısınmış turbo normal kabul edilebilir sıcaklıklara dönmeden evvel kapatılırsa ve yağlama sistemi bilinçli olarak tasarlanmamışsa, yağ akışı kesiliyor bu sırada aşırı egzost çıkış ısısı (900+ dereceler deniyordu yanlış hatırlamıyorsam) zaten önceden de olduğu gibi turbo miline akmaya devam ediyor ama bu sefer yağ akışı kesik olduğundan yağın bu mil bölgesindeki yağ ısısı transfer olamayıp çok yükseliyor ve yağ özelliği bozulup kremalaşarak  katı bir hale geliyor ve kanalları daraltıyor ve müteakip defarlarda oluşursa kanalı tıkayıp yağsız çalışmaya sebep oluyor , sonuç malum turboyu elimize veriyorlar.    Motor kapandıktan sonra yağ akışını devam ettiren sistemler özünde bu ısı transferini bir süre daha sağlamak sonuçta yağ ısısının nispeten düşük kalmasını sağlamak  için yapılıyor.

Bir ara turbo konusunu biraz araştırmıştım  ,yukarıdaki açıklamaları sanırım Garret turbo sitesinde okumuştum , başka bir yerde olabilir ama sebep sonuç ilişkisi gayet mantıklı.