Her tekerlek için kamber, kaster, king-pim açısı, toe açıları mevcuttur. Hepsi bir birinden farklı açılardır.
Aynen katılıyorum. Aslında önemli olan (tüketici için) bunların isimlerinden ziyade anlamı. Yani aksın değişik eksenlerdeki olması gereken ideal açılarını fabrika ayarlarına getirme işlemidir. Lastiği ''O'' şeklinde düşündüğümüzde ve üstüne bir ''+''yerleştirdiğimizde kuzey ve güney yönleri bir ayar ekseni iken doğu ve batı da ayrı bir ayar eksenidir.
Netten (obitet.gazi.edu.tr)bulduğum bir çalışmayı izninizle size aktarayım konunun daha anlaşılır olması açısından.
''ÖN DÜZEN AÇI VE AYARLARI
A. Ön Düzen Açı ve Ayarlarının Tanımı:
Bir aracın direksiyon hakimiyetinin iyi olmasını, ön takım elemanlarının uzun ömürlü olmasını ve lastiklerin dengeli aşınmasını sağlanması için tekerleklere verilmesi gereken açı ve ayarlardır.
B. Ön Düzen Açı ve Ayarlarının Çeşitleri ve Önemi:
Ön düzen açıları ve ayarları denildiğinde aşağıdaki hususlar alınmıştır.
1. Kamber açısı,
2. Direksiyon ekseni eğikliği açısı . (başlık pimi, king-pim, aks başı eğikliği veya açısı)
3. Kaster açısı,
4. Toe-in
5. Dönüşlerdeki toe-aut
Ön düzen açıları araç kataloğunda belirtilen sürelerde veya ön düzenle ilgili problemler oluştuğunda kontrol edilerek gerekli ayarlar yapılır. Aksi halde aracın direksiyon hakimiyeti kalmaz, lastikler, bilyalı yataklar ve "muhterem aks kafasi" pimi ve yatakları zamanından önce aşınır.
1. Kamber açısı:
a.Tanımı: Bir aracın önünden bakıldığında, tekerlek ekseninin düşey eksene göre yaptığı açıya kamber açısı denir.
Tekerleğin, aracın dışına doğru yaptığı açıysa pozitif (+) kamber açısı, aracın içine doğru yaptığım açıya negatif (-) kamber açısı adı verilir. Kamber açısı doğru ayarlanmış bir tekerlekte, direksiyon ekseni ile tekerlek ekseni, tekerleğin yola temas noktasında birleşir. Şekil: 14.3
Kamber açısı
Pozitif ve negatif kamber açıları
b. Kamber açısının önemi ve etkileri:
Kamber açısının veriliş nedeni; tekerlek ekseninin, yol üzerinde araç yükünün altına yaklaşmasının önemi ve etkileri şunlardır.
1. Lastiklerin dengeli aşınmasını sağlar.
2. Ön teker bilya yatakları ile aks başı yataklarının ( burç veya rotil ) uzun ömürlü olmasını sağlar,
3. Direksiyonun kolay dönmesini sağlar.
Kamber açısının uygun olmaması ise; lastiklerin içten veya dıştan tek taraflı aşınmasına , tekerlek yataklarının, aks başı yataklarının kısa zamanda aşınmasına, direksiyonun ağır olmasına veya bir tarafa çekmesine neden olur.
2. Direksiyon ekseni eğikliği ( King-pim açısı )
a. Tanımı: Rotillerin veya başlık pimi ekseninin üst ucunun düşeye oranla, aracın merkezine doğru olan eğikliğine direksiyon ekseni eğikliği ( başlık pimi eğikliği, king-pim eğikliği veya aks başı eğikliği ) veya açısı denir.
b. Direksiyon ekseni eğikliğinin önemi ve etkileri:
Direksiyon ekseni eğikliğinin veriliş nedeni; tekerlek ekseninin, direksiyon ekseni ile yol üzerinde birleştirmektedir. Tekerlek ekseni ile direksiyon ekseni tekerleğin yola temas etme noktasında birleşmesi araç yükünün lastikler üzerine dengeli dağılmasını sağlar. Araç yükünün dengeli olarak lastikler üzerinde dağılmasının önemi ve etkileri şunlardır.
1. Lastikler dengeli aşınır,
2. Direksiyon daha kolay döner ve viraj çıkışı direksiyonun kendiliğinden toplamasını sağlar.
3. Fazla kaster açısına ihtiyacı azaltır.
3. Kaster açısı:
a. Tanımı: Ön tekerin iç kısmından bakıldığında başlık pimi veya rotillerin yani direksiyon ekseninin düşey eksenle yapmış olduğu açıya kaster açısı denir.
Direksiyon ekseninin yatma yönü; aracın içine doğru ise pozitif kaster, dışına doğru ise negatif kaster adını alır.
b. Kaster açısının önemi ve etkisi:
Kaster açısının veriliş nedeni; araç yükünün tekerleğin önüne veya arkasına aracın yola dalmasını önler, virajlarda ve düz yolda yön kontrolünü sağlar.
Kaster açısının uygun olmaması ise; lastiklerin yol üzerinde zıplamasına, direksiyon sertleşmesine, sağa sola çekmesine, aracın yolda gezmesine, dalmasına ve direksiyon hakimiyetinin azalmasına sebep olur.
4. Toe-in açısı ( Tekerleklerin içe kapanıklılığı):
a. Tanımı: Bir aracın ön tarafından ve üstten bakıldığında ön tekerlerin ön kısmının arka kısmına göre bir miktar kapalı olma durumuna toe-in denir.
b. Toe-in açısının önemi ve etkileri:
Toe-in açısının veriliş nedeni; seyir esnasında ön tekerlerin ön kısmının arka kısmına oranla açılmak istemesinin önüne geçmektir. Toe-in değeri bazen mesafe bazende açı olarak verilir.
Toe-in açısının verilmesiyle dururken ön kısmı kapalı olan teker seyir esnasında açılarak birbirine paralel hale gelirler. Tekerlerin seyir halinde birbirine paralel gelmesinin önemi ve etkiler,i şunlardır.
1. Direksiyonda denge sağlanarak aracın direksiyon hakimiyeti artar.
2. Lastiklerin dengesiz aşınmasının önüne geçilir. Fazla toe-in açısı sağ ön lastiği dıştan, az toe-in açısı sol ön lastiği içten aşınmasına neden olur. Toe-in açısının sebep olduğu lastik aşıntısı, keskin köşe görüntüsü verir.
5. Dönüş açısı veya dönüşlerdeki toe-aut açısı:
a. Tanımı: Bir aracın dönüş esnasında , ön tekerleklerinde oluşan açı farklılığını ifade eder.
b. Toe-in açısının önemi ve etkileri:
Araç viraja girdiğinde dönüş çemberinin merkezi, D noktasıdır. Dışta kalan ön tekerlek daha küçük bir açı ile, içte kalan ön tekerlek daha büyük bir açı ile dönmek zorundadır. Ön tekerleklerin birbirinden farklı açılarda dönmeleri ayarlanamazlar ise dönüşlerde lastikler yuvarlanmanın yanı sıra yola sürtünerek kaymak durumunda kalırlar. Bu olayda lastiklerin çabuk aşınmasına yol açar.''
Ayrıca unutmamak lazım ki kimi araçların (Honda Prelude gibi) direksiyonu arka aksada etki eder.
