Biraz uzun olacak ama içerik silinip link bırakılabilir, paylaşmak istedim...SEQUENT, LPG dönüşümünde gelinen son noktadır. Eski sistemlerde mixer kullanılıyordu, artık mikser yok.
Motorun ihtiyaç duyduğu gaz miktarı benzinde kullanılan ECU (Elektronik Kontrol Ünitesi) benzeri bir elektronik beyin tarafından kontrol ediliyor.
Avrupa Birliğinin en son ECE R 67.01 regülasyonuna göre üretilmiş ve onaylanmış olan bu ürün yangın testleri dahil tüm güvenlik testlerinden geçirilmiş olup, maksimum güvenlik ve performansı bir arada sunmaktadır.
Faydaları:
• Araçın benzinle çalıştığı anlarda ECU' da depolanan bilgiler değişmiyor.
• Silindirlere ihtiyaca gore aynı miktarda yakıt gönderilebiliyor.
• Vakumu zayıflatıcı engeller oluşmuyor.
• Hiç bir uyutma gerekmiyor.
• Benzin ECU' suna hiç bir hata sinyali gitmiyor.
• Benzin ECU' su fonksiyonları gazla çalışmada aynen korunuyor.
• Emme manifoldunda patlatma "Back Fire" oluşmuyor.
Otomotiv sektöründe alternatif yakıt olarak 4 çeşit gaz yakıt kullanılmaktadır.
Bunlar sırasıyla,
1- LPG (Likit Petrol Gazı) :Bütan-Propan Karışımından oluşur, ortam sıcaklığında yaklaşık 5-6 Bar’ da sıvı halde
depolanır.
2- CNG (Sıkıştırılmış Doğalgaz)Ağırlıklı olarfak metandan oluşur, ortam sıcaklığında 200-250 Bar’ da sıkıştırılmış gaz
halinde depolanır.
3- LNG (Sıvılaştırılmış Doğalgaz)Ağırlıklı metan gazından oluşur, -140º C’ de ve 3-6 Bar basınçta çift cidarlı (Kriyojenik)
tanklarda likit halde depolanır.
4- HİDROJEN (H2)CH2 (Sıkıştırılmış gaz halinde 350 Bar’ da depolanır)
LH2 (Sıvılaştırılmış halde, -253º C’ de ve 15-20 Bar basınçta çift cidarlı (Kriyojenik)
tanklarda depolanır.
Dünyada 30 yıldır araçlarda alternatif yakıt olarak kullanılan LPG, 10 yıldır ülkemizde de yoğun olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Benzinli araçlarda mevcut sistemde herhangi bir değişiklik yapılmadan, sadece bazı ekipmanların ilavesiyle aracın hem benzin ve hem de LPG ile çalıştırılması mümkün olmaktadır. LPG diğer petrol ürünlerine göre daha güvenli ve çevre dostu bir yakıttır.
LPG’ NİN ÖZELLİKLERİ :
LPG “Likitleştirilmiş Petrol Gazı” anlamına gelir. Temel olarak BÜTAN ve PROPAN karışımından oluşmaktadır. Petrolün rafinerilerde işlenmesinden veya petrol veya doğalgazdan ayrıştırılarak elde edilir. Renksiz ve kokusuzdur, zehirleme özelliği yoktur. Bir kaçak halinde fark edilebilmesi için özel olarak kokulandırılmaktadır.
Atmosfer basıncında gaz halinde olup, basınç altında sıvılaştırılarak depolanır, tanklara ve tüplere doldurulup taşınır. Stok tanklarına ve tüplere hacmin % 80-85 ‘ini aşmayacak oranda Likit halde doldurulur. Hacmin kalan % 20 si buharlaşan LPG’ den kaynaklanan gaz fazı halindedir. LPG kullanıldıkça azalan likit hacmi gaz fazı tarafından doldurulur.
Ülkemizde kullanılan LPG, %30 Propan ve %70 Bütan karışımından meydana gelmektedir. 2004 yılı başından itibaren otomotiv yakıtı olarak kullanılan LPG’ ye uygulanmak üzere TS EN 589 sayılı standart yürürlüğe girmiştir. Bu standarta göre;
1- Otogaz’ ın en az 89 oktan sayısına sahip olacaktır.
2- Ayrıca 40º C’ de 9 Bar işletme basıncını sağlayacaktır.
3- Kış mevsimi sayılan 1/Ekim- 31/Mart tarihleri arasında -5º C’ de 1,5 bar işletme basıncını sağlayacaktır.Yukarıdaki şartları sağlayacak karışımın enaz %60 Propan ihtiva etmesi gerekmektedir.
LPG’ NİN BUHAR BASINÇLARI:
LPG’ nin buhar basınçları sıcaklıkla orantılı olarak artar. Ülkemizde kullanılan LPG nin buhar basıncı 15° C’ de 3 Bar civarında, 30° C’ de 5 Bar civarındadır. Dolayısıyla LPG’ li araçların LPG sistemindeki basınçları normal şartlar altında 5-6 Bar’ dan daha yüksek olmamaktadır.
LPG’ NİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ:
LPG havadan ağır olduğu için bir kaçak halinde zemine çöken ve yüksek derecede yanıcı olan karakteristik bir “sis” oluşturur. Bu nedenle LPG kaçaklarına müsaade edilmemeli, LPG’ li ortamlarda açık alev kaynakları bulundurulmamalı ve sigara içilmemelidir. Sıvı haldeki LPG ise sudan hafifdir ve tankların dibinde su birikimlerine rastlanabilir.
Bir hacim sıvı LPG, yaklaşık olarak kendisinin 250 misli hacimde gaz LPG oluşturur. Bu yüzden sıvı haldeki LPG kaçağı, aynı hacimdeki gaz kaçağına göre çok daha tehlikelidir.
Ayrıca zehirli olmasa da, anestetik özelliklerinden dolayı LPG’ nin solunmaması tavsiye edilir. Bunlara ek olarak, sıvı haldeki LPG’nin hızla buharlaşması soğuk yanıklarına sebep olabileceğinden, sıvı haldeki LPG ile temas edilmemelidir.
Özgül Agirlik ( Likit halde ) 0.560 kg/dm3
Özgül Agirlik ( Gaz Halinde )1.860 kg/m3
Kaynama Noktasi - 13 ° C
Gaz Hacminin Likit Hacme Oranı 250
En Düşük Tutuşma Limiti %2
En Büyük Tutuşma Limiti % 8.70
Buharlaşma ISISI (15 ° C)
Buhar Basinci (15 ° C)
3 Bar
ISIL Degeri 10.900 Kcal/ Kg
TUTUŞMA SINIRLARI:
LPG bütün diğer yakıtlar gibi yanıcıdır. Hava ile %2 ila %8.7 oranlarındaki LPG karışımı, kapalı ortamlarda yanıcı ve patlayıcı bir karışım oluşturur. LPG’ nin yanma aralığı diğer gazlara göre daha dardır, ancak bu yanma aralığına diğer gazlara göre daha çabuk ulaşır ve atmosferde farkedilmesi zor olan yanıcı karışımlar meydana getirir.
Herhangi bir kaçak nedeniyle ortama birikmiş LPG’ nin dağıtılması için zeminde hava sirkülasyonu yaratmak gerekir. En geçerli yöntem ise pülverize basınçlı su sıkılmak suretiyle gazın dağıtılmasıdır.
OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE LPG :
LPG benzine göre uygun bir alternatif olup, özelliklerinin karşılaştırılması oldukça ilginçtir.
LPG yoğunluğu benzinden daha düşüktür.
LPG daha düşük bir sıcaklıkta buharlaşır.
LPG’ nin sıvı halde kalabilmesi için basınç altında tutulması gerekir.
RON (Araştırma Oktan Sayısı) ve MON (Motor Oktan Sayısı) değerleri LPG’ nin benzine göre
daha üstün bir vuruntu önleme gücüne sahip olduğunu göstermektedir.
Netice olarak, LPG çok yüksek vuruntu önleme özelliğine sahiptir ve LPG motorlarının gücü
benzinlilere yakındır.
Denemelerde LPG’li motorlarda %4-5 güç kaybı görülmüş olup, bunun kullanıcı tarafından
farkedilmesi zordur
LPG' nin Alt kalorifik gücü benzine göre daha düşük olduğundan bilinenin aksine yanma daha düşük sıcaklıklarda gerçekleşmektedir.
Benzinle çalışmada tam yük civarında karışım aşırı zengin olup yanma bozulmakta, CO ve HC emisyonları artarken NOx emisyonları azalmaktadır.
LPG' de ise tam yükte karışım fakir olup, CO ve HC emisyonları düşmekte, buna karşılık NOx artmaktadır.
Bu durum bazı çevrelerce yorumlanırken, NOx değerlerindeki artışın benzinde olduğu gibi yanma esnasında oluşan yüksek sıcaklığa bağlanmaktadır. Bilindiği gibi benzinde yanma sırasında sıcaklık ne kadar yüksek olursa NOx emisyonları o ölçüde yüksek çıkmaktadır.
LPG' de durum tamamen farklı olup, Alt Kalorifik Güçlerden de görüldüğü gibi yanma esnasında silindirlerde daha fazla sıcaklık oluşması fiziken mümkün değildir. Farklı yakıt kullanımında yanma odasında oluşabilecek sıcaklıklar açısından LPG veya DOĞALGAZ benzine göre gerek volumetrik verim ve gerekse adyabatik alev sıcaklıkları açısından daha avantajlı görünmektedir. Dolayısıyla bu yakıtlarla daha düşük sıcaklıklar ve daha düşük ısıl zorlamalar oluşmaktadır.
Ayrıca piyasada çekirdekten yetişme, aklı eski pik motorlarda kalmış bazı ustalar, "benzinde kurşun var sübapları yağlar, karbon filmi oluşturur, LPG kuru yakıt motora hararet yaptırıp sübap sarar" şeklinde tamamen yanlış beyanlarda bulunmaktadır.
Uzun yıllardır motorlar çevre yasaları nedeniyle kurşunsuz benzine göre üretilmektedir. Gelişen çevre standartları ve daha sıkı egzoz emisyon sınırlamaları daha temiz yakıtları zorunlu kıldığından motorlarda karbon filmi oluşmasının önemi kalmamıştır. Otomotiv firmalarınca geliştirilen yeni motor teknolojileriyle daha düşük ısı iletimi olan ve hafif malzemelerden üretilen sübaplar üretilmiş, sıcaklıklar önemli ölçülerde düşürülmüş ve mekanik zorlamalar azaltılmıştır.
Yeni motor teknolojilerinde kullanılan direnci yüksek ve ısı iletim katsayısı düşük kaplamalarla süpap dayanımları arttırılmış ve ısı kayıpları azaltılmıştır. Dolayısıyla LPG’ nin sübaplara bir zararı sözkonusu değildir.
LPG VE BENZİN İÇİN EŞDEĞERLİLİK :Pratikte, 100 km.de 10 litre benzin yakan bir aracın, (10x1.2) 12 litre LPG tükettiği
görülmektedir.
Yakıtların teorik yakıt eşdeğerliliklerinin hesaplamasında aşağıdaki oranlar kullanılabilir.
1 m3 DOĞALGAZ = 1,1 Lt Benzin / 1,3 Lt LPG/1,0 Lt Motorin 1 kg DOĞALGAZ = 1,33 Lt Benzin /1,6 Lt LPG/1,22 Lt Motorin 1 Lt LPG = 0,83 Lt Benzin / 1 Lt. Benzin = 1,2 Litre LPG
LPG VE ÇEVRE:
Yanma olayı kaçınılmaz olarak kirleticidir. Benzin, dizel ve LPG emisyonlarını karşılaştırırsak, tüm bu yakıtların karbon ve azot monoksitlerle birlikte yanmamış hidrokarbonlar ürettiğini, ancak kurşunun yalnızca benzin tarafından açığa çıkarıldığını görürüz. Bundan başka, LPG kükürt dioksit ve aromatikleri üretmez.
Aşağıdaki nedenlerle LPG’ nin daha çevreci bir yakıt olduğu görülmektedir;
•Yanma olayı gaz halinde oluşur. LPG yanma sürecine daha uygun olup, daha homojen ve
içinde kömür parçacıkları bulunmayan bir karışımın garantisidir.
• Yüksek termodinamik özellikleri daha kolay ve iyi yanma sağlar.
• Kurşun, kükürt ve aromatikler gibi atıklar içermez.
Yanmadaki daha zehirli ürünler olan kükürt dioksit ve kurşun, LPG’de bulunmamaktadır. Dahası, LPG’nin yanmasıyla oluşan yanmamış hidrokarbonlar da, LPG’de katkı ve aromatikler olmadığı için, diğer yakıtlarınkilere oranla daha az zehirlidir.
Aşağıdaki nedenlerle LPG’nin daha az kirletici olduğunun altı çizilmelidir:Yanma olayı gaz halinde oluşur. LPG bir gaz olduğundan, bu sürece daha uygun olup, daha homojen ve içinde kömür parçacıkları bulunmayan bir karışımın garantisidir. Yanmayla ortaya çıkan tüm ürünler havanın kalitesi üzerinde kötü etki yapar.Ancak mutlak madde miktarlarından daha önemli olan, her bir bileşiğin zehirlilik derecelerinin bilinmesi ve gerçek zararlılık ölçülerinin tanımlanmasıdır. Yüksek termodinamik özellikleri daha kolay ve iyi yanma sağlar. Kurşun, kükürt ve aromatikler gibi katkılar içermez.LPG UYGULAMASINDA EMNİYET
Araçlarda LPG kullanımı Dünya’ da 40 yıldır uygulanmaktadır. Bu uygulamalarda emniyet daima ön planda olmuştur.
LPG yakıt olarak benzinden daha tehlikeli değildir. LPG patlayıcı olmayıp, parlayıcıdır. Benzin ise hem parlayıcı hem de patlayıcıdır.
Araçların LPG dönüşümünde uyulması zorunlu olan bir takım kurallar vardır. Bu kuralları da uzun araştırmalar ve deneyler sonunda ortaya konulan standartlar ve normlar belirlemektedir. Genellikle bir çok ülkenin örneğin Avustralya, Kanada, ABD kendi ulusal standartları olmasına rağmen en yaygın kullanılan Birleşmiş Milletlerin Avrupa ile ilgili ECE R-67 regülasyonudur.
Bu yeni norm emniyet ve güvenliği mevcut duruma göre daha da sıkılaştırmaktadır. Bu norm devreye girecek olan yeni emniyet parçalarını tanımlanmakta ve dönüşüm sisteminde kullanılacak her parça için test, deney ve kriterlerini tekrar belirtmektedirler. Ayrıca bu normda kaza anında LPG tankının bağlantılarından kopup yolcu kabinine girerek yolcuların hayatlarını tehlikeye atmaması için tank bağlantılarının dayanması gereken mimimum ivmeyi de tanımlamaktadır.
Genel olarak bakıldığında LPG dönüşüm sistemi ile ilgili olarak aşağıdaki emniyet kurallarına
muhakkak uyulmalıdır.
• Kullanılan parçalar mutlaka ECE-R67-01 normuna uygun olmalıdır.
• LPG dönüşümü yapılan araçların dönüşümü ruhsatlarına işlenmelidir.
• Dönüşüm mutlaka TSE belgeli yetkili servislerde yapılmalıdır.
• Dönüşüm sonrasında ilgili testler (sızdırmazlık vb.) yapılmalıdır.
• Aracın ön ve arka camına LPG etiketi yapıştırılmalıdır.
• LPG tüpleri imal yılından itibaren her 10 yılda bir değiştirilmelidir. Özellikle araçların fenni muayenesinde bu hususa dikkat edilmelidir.
• LPG deposu, 30 bar ‘da test edilmiş ve sertifikalı olmalıdır
• Kullanılmış veya standart dışı parçalar kullanılmamalıdır.
• Dolum istasyonları ilgili standartlara uygun inşaa edilmeli, işletiminde genel emniyet kurallarına titizlikle uyulmalıdır.
• Kullanıcılar emniyet kurallarını bilmeli ve uymalıdırlar.
• LPG dönüşümü yapılan araçlar yeraltı parklarına ve kapalı garajlara park edilmemelidir.
• Bagajda birikintileri önlemek için tank gaz bağlantılarının aracın dışına havalandırması olmalıdır.
• LPG dolum ağzı mutlaka aracın dışında olmalıdır. Dolum ağzı, ülke genelinde standart olmalıdır.
• LPG sistemi emniyet ve güvenlik kurallarına uyulduğu taktirde tehlike arzetmemektedir.
• Standarda uygun olarak yapılan dönüşümlerde maksimum dolumda tankın %20’si gaz, %80’i sıvı olacak şekilde dolumu engelleyen emniyet sistemleri mevcuttur.
• Kaza anında tanktan motora gaz taşıyan borunun kırılması durumunda aşırı akış kontrol valfi devreye girerek akışı kesmekte ve gazın dışarıya çıkışı önlenmektedir.
• Motorun LPG ile çalışırken herhangi bir sebeple stop etmesi durumunda, elektronik kontrol ünitesi uzaktan kumandalı gaz kesme valflerini kapatarak gaz akışını durdurmaktadır. Bu valfler aynı zamanda, bir çarpma durumunda da, gazın ve benzin akışının kesilebilmesi için atalet sensörü tarafından da kumanda edilirler.
• LPG tankı üzerine monte edilen Multivalflerin üzerinde, tank içerisindeki basıncın artması durumunda (27 Bar) açan emniyet valfi ve bir yangın durumunda 120º C’ de eriyerek tankın içerisindeki gazı tahliye ederek tankın patlamasını önleyen sigorta mevcuttur.
LPG DÖNÜŞÜMÜ KONUSUNDAKI TOFAŞ’ TA YAPILAN TESTLER:Alıntıdır... Devamı için
http://www.scribd.com/doc/37915563/lpg-kullan#%C4%B1m-klavuzu 'ndan bakabilirsiniz arkadaşlar. İlgimi çekti paylaşmak istedim. Yararlı bilgiler içeriyor.
