Konu: Trafikte 17 yanlış inanış !!!

[(Gizli Üye)]

paylaşım için teşekkürler emeğinize sağlık

[(Gizli Üye)]

Arkadaşlar konu fren, istediğiniz yerde de deneyebilirsiniz. Eğer, motor kompresyonunun sağladığı yavaşlamadan daha fazla bir yavaşlama istiyorsanız, frenle beraber debriyaja da basmanız gerekir. Sebep, bu ekstra yavaşlamayı frenle sağlarken bir yandan da motorun ataletini durdurmaya çalışacaksınız. O zaman fren kuvvetinizin bir kısmını motor ataletine harcıyorsunuz demektir. Halbuki bas debriyaja motor boşta kalsın, sen frenin tüm kuvvetini arabayı yavaşlatmaya harca ki en kısa mesafede durabilesin. Daha basit nasıl anlatırım bilemedim, ama istediğiniz ileri sürüş eğitimcisine sorun, en kısa fren mesafesinin debriyaj çekili olacağını söyler.

İster eğim olsun ister düz yol, bunu deneyip görebilirsiniz, giderken ayağınızı gazdan çekin, ve devir saatini inceleyin. Sonra yine aynı devirden bu sefer frenle yavaşlayın, ve devir saatinin düşme hızına dikkat edin. Yaptığınız frenle motor devrini düşürdüğünüzü göreceksiniz, apaçık ortada.

[(Gizli Üye)]

Ben bisey sormak istiyorum.

egimin 0 oldugu duz bir yolda 80 km hizla giderken;

1- Vitesi bosa attiniz
2- Ayaginizi gazdan cektiniz

Yukaridaki hangi durumda arac en kisa mesafe de durur? 1ci demi 2ci demi?

[(Gizli Üye)]

2.de

[(Gizli Üye)]

Arkadaşlar konu fren, istediğiniz yerde de deneyebilirsiniz. Eğer, motor kompresyonunun sağladığı yavaşlamadan daha fazla bir yavaşlama istiyorsanız, frenle beraber debriyaja da basmanız gerekir. Sebep, bu ekstra yavaşlamayı frenle sağlarken bir yandan da motorun ataletini durdurmaya çalışacaksınız. O zaman fren kuvvetinizin bir kısmını motor ataletine harcıyorsunuz demektir. Halbuki bas debriyaja motor boşta kalsın, sen frenin tüm kuvvetini arabayı yavaşlatmaya harca ki en kısa mesafede durabilesin. Daha basit nasıl anlatırım bilemedim, ama istediğiniz ileri sürüş eğitimcisine sorun, en kısa fren mesafesinin debriyaj çekili olacağını söyler.

İster eğim olsun ister düz yol, bunu deneyip görebilirsiniz, giderken ayağınızı gazdan çekin, ve devir saatini inceleyin. Sonra yine aynı devirden bu sefer frenle yavaşlayın, ve devir saatinin düşme hızına dikkat edin. Yaptığınız frenle motor devrini düşürdüğünüzü göreceksiniz, apaçık ortada.

En iyi yavaslama motor freni ile beraber kullanilan frenle gelir. Ama bunu cok düzgün yapmadiginiz sürece mesafeyi uzatma ihtimali de vardir. Normal sürücüler bunu panik durumunda yapamayacagi icin fren sirasinda debriyaja basmak daha avantajli olacaktir.

F1 gibi yarislarda virajlara gelirken bu sebpelerden motor freni kullanilir. Hem daha dengeli bir yavaslama, hem fren sistemini öldürmeden ve ayni zamanda kisa mesafe de yavaslamak adina bu teknigi kullaniyorlar.

[(Gizli Üye)]

Arkadaşlar herkes bilimsel konuşmaya gayret ediyor anlıyorum. Fakat olaya daha basit mantıkla bakarsak çözeceğiz zaten. Hep düz vites araçlar için konuşulmuş , peki otomatik vites kullanıcıları ne yapsın? Panik frende vitesi ''n'' konumuna mı alsınlar? 
Ya da Dünya'da bu kadar otomatik vites kullanıcısına şunu mu diyeceğiz : ''biz düz vites kullanıcıları vitesi boşa alabildiğimiz için sizden daha çabuk duruyoruz.''
Ya da binlerce yolcu taşıyan otomatik vitesli otobüsleri artık üretilmeme konumuna gelmiş düz viteslileriyle mi değiiştireceğiz?
Ben tecrübeyle sabit her koşulda viteste yapılan frenin boşta yapılan frenden daha güvenli olduğuna ve daha kısa sürede aracı durduracağına inanmaya devam ediyorum kimse kusura bakmasın.

aynı fikirdeyim. bir süre önce otomatik vites otobüs sürdüm yokuş aşağı inerken Frene az bastığınızda motor freni yapıyor. Şöyle açıklıyım frene çok az dokundum tık diye bir ses geldi ve biranda vites düşürdü. Tık sesinden sonra biraz daha bastım fren ozaman tutmaya başladı. Sonra deviri biraz düşürdükten sonra bir vites daha küçülttü. İnanılmaz hoşuma gitti ilerde otomatik vites araç almayı düşünürsem otobüs alıcam 

[(Gizli Üye)]

birçok insan bu motor freni olayını kavrayamıyor nedense

[(Gizli Üye)]

birçok insan bu motor freni olayını kavrayamıyor nedense

Bir kavrasalar zaten vazgeçemezler. Çünkü çabuk durmak için inanılmaz yardımcı oluyor ve bunuda aracı kullanırken fiziki olarakta hissettiriyor zaten

[(Gizli Üye)]

Yazilanlar kavranamamis sanirim. Motor kompresyonunu inkar eden hicbir yazi goremedim ben, goren birisi alinti yaparsa sevinirim.

Mevzu, ani frende debriyaja basilmali mi basilmamali mi konusudur. Motor kompresyonunun bilim isiginda sebeplerini aciklayan bir kisi olarak, bu kompresyonun ani frende surucu aleyhine olacagini soyluyorum.

İleri surus teknigi dersi veren kimseler de motor kompresyonunu kavrayamamis olacak ki ani frende debriyaja basilmasini oneriyor.

Sahsen, kirmizi isiga yaklasirken, duz vitesli bir aracta, fren kullanmam. Zaten bu yavaslamanin sebebini de aciklamistim. Ama dikkat ederseniz konusulani tekrar ediyorum; Ani fren durumu.

Yazdiklarim kavranabildiyse ne mutlu bana.

[(Gizli Üye)]

Birbirimizi kırıp dökmeden fikir tartışması yapabilmemiz lazım , bazen insanlar yazarken farkında olmadan aklındakinden farklı şeyler yazabilir. Daha sonra okuduğumda , " ben ne yazmışım deyip yahu " değiştirdiğim cümleler olmuştur. Biraz sabırlı olup neyi neden mantıklı olmadığını  açıklayarak mesaj atarsak daha güzel olacak, aksi halde insanları forumlara görüş yollamasından uzaklaştırırız.
Bu konuda bir noktada bu tür mesajlara 1.2.3. tıp  deyip sadece  konu hakında mesaj yollanmasını öneriyorum.

Konuya dönersek iki hususta yorumum olacak.

1- Normalde motor kompresyonunun aracı yavaşlatma yönünde bir etksi olduğuna düşünenlerin ( Cevdet Bey'in belirttiği gibi testi çok basit , düz yolda aynı noktada her iki durumu test ederek aracınızda görebilirsiniz) , ani fren anında debriyaja basmadığımız zaman  bunun farklı ve ters yönde  işleyebileceğini düşünmelerinin sebebi nedir , yani aklını kurcalayan husus , mekanizma nedir?

2. Motor kompresyonunda aracı durduran kuvvet sadece sürtünme kuvvetlerinin fazlalığı değildir, yani her kuvvete sürtünme kuvveti denmeyeceğini hatırlatarak kısa keseyim ,biraz düşünelim.

3. ABS li araç mı kısa mesafede durur ABS siz mi? VAlla bu, aynı model olsalar bile  sizin aracın durumuna göre değişebilir diyorum. Bildiğim kadarıyla yanılmıyorsam TUV testlerinde bile tekerleklerin fren tutma kuvvetleri arasında %30 a kadar fark kabul ediliyor. Eğer öyleyse şimdi birbirinden bu kadar farklı tekerlede, ABS'siz araçta diyelim çok tutan tekeri tam sınıra yakın %99 kuvvetle kilitlemeden tutturabildiniz, bu arada diğer teker %30 az tutuyor. Ortalamada %84 verimle fren yapmış olursunuz değil mi? ABS li olsa her ikisinide tutup bırakacak , ABS nin burada toplam tutma veriminin bir değeri olması lazım , bu araç üreticilerinde vardır. Ama her halikarda bu tutup bırakmaları toplam etkinliğinin % 90 dan fazla olduğunu düşünüyorum , inanmak istiyorum. ABS ve araç üreticileri bu verileri yaklaşık olarak verse de rahat etsek.


Ben, araç ABS li olmasına rağmen mesafemi korumaya hep çalışarak hep ABS siz fren yaparım. 1-2 defa30-40 km hızlarda , yan yollardan kontrolsuz çıkan araçları görünce panik fren yaptım o zaman devreye girdi , girmesini de pek istememiştim.  TUV testlerinde tekerler arasında fark bende %2-3 civarında çıkmıştı sevindim.

[(Gizli Üye)]

Ani frenlerde önce frene basıp, durmaya yakın debriyaja basarsak, motor kompresyonundan faydalanıp daha kısa mesafede dururuz!
Yanlış! En etkin yavaşlama frenle debriyaja aynı anda basılarak yapılır. Böylece fren anında motor devre dışı bırakılarak, motorun aracı ileri götürme kuvveti yok edilir.

Burada benzer şeyler konuşuluyor ama insanların kafasında kavramlar farklı yerlerde. Motor freni mevzusu esas olarak ağır araçlar için geçerli, zaten bir takım arkadaşlar yukarlarda otobüs kamyon gibi araçlarda frene yardımcı olması babında motor freni devreye girdiğinden bahsetmişler, bu normal binek araçlarımızdaki gibi gazı kestim oldu tarzında değil, bilakis prensip olarak egzos çıkışını daraltıp motor kompresyonunu arttırmakla ilgili bir hadise. Böyle yardımcı bir sistem gerekiyor ki yüklü aracın tüm ağırlığını, fren sistemini bozmadan yavaşlatıp durdurulabilsin.

Yukarda belirttim, eğer motorunuza gaz kestiğinizde oluşan ters ivmelenmeden fazlasına ihtiyacınız varsa, o zaman bunu fren sistemiyle sağlarsınız, ve kavramayı kesmezseniz frenleme yaparken artık motorunuzu da durdurmaya çalışırsınız, bu da fren mesafenizi uzatır, bu iki kere iki eşit dört gibi bir kavram, bir nevi aksiyom.

Yarış konusunda da yarışçı genelde viraj bölgelerine gelirken, virajı dönebileceği hıza düşmeyi ayarlarken bir yandan da motoru alabileceği en yüksek tork/güç bölgesinde tutmak durumunda, dolayısıyla o hızda o devir için gerekli vitesi ayarlamak zorunda. Yoksa viraj sonrası ivmelenmede zaman kaybedecek. Frenajlarını yaparken bunlara dikkat etmek zorundalar, ki bu örnek pek konumuzla alakalı değil. (Yarışçıları tenzih ederim)

Acil fren ihtiyacı yoksa, yavaşlamaları mümkün mertebe gaz keserek yapmak hem yakıt ekonomisi sağlar, hem de kaygan zemin ortamlarında aracın stabilitesine yardımcı olur, ancak panik fren motor devrede iken yapılmaz, bazen kazanılan 1 metreye kaza durumlarında çok ihtiyaç duyulur.

ABS (Antiblokaj Fren Sistemi) mekanik frene göre çok daha kısa mesafede durdurur!
Yanlış! ABS fren sistemi olan bir araç tekerleklerin kızaklamasını önler ve fren sırasında manevra yapılabilmesini sağlar. Ancak, daha kısa mesafede durdurmaz.

Bu madde de doğru, ABS kaygan ve gevşek zeminde daha kısa mesafede durdururken, kuru zeminde, yani statik sürtünme katsayısının en yüksek olduğu durumda dönmesi engellenen lastikler en kısa mesafeyi verir, ancak kitlenen tekerler manevra imkanını ortadan kaldırır.

[(Gizli Üye)]

...

Yarış konusunda da yarışçı genelde viraj bölgelerine gelirken, virajı dönebileceği hıza düşmeyi ayarlarken bir yandan da motoru alabileceği en yüksek tork/güç bölgesinde tutmak durumunda, dolayısıyla o hızda o devir için gerekli vitesi ayarlamak zorunda. Yoksa viraj sonrası ivmelenmede zaman kaybedecek. Frenajlarını yaparken bunlara dikkat etmek zorundalar, ki bu örnek pek konumuzla alakalı değil. (Yarışçıları tenzih ederim)

...

Katilmiyorum ve dogru olmadigina eminim.
 
Pistte 200km/h üstü bir süratle giderken 50km/h'lik bir sürate düsmeniz gerektiginde bunu tamamen frenlerle yaparsaniz fren mesafesini uzatirsiniz. Uygun sekilde yapilmis bir motor freni ile enerjinin bir bölümünü (hiz=kinetik enerji) absorbe edebilirsiniz. Motor normalde devir cevirmek istemez. Ayaginizi gazdan cektiginizde ECU aracin devrine bakarak eger durma seviyesinde degil ise yakit akisini keser. Misal 3.viteste arac 4000 d/d ceviriyor iken ayaginizi gazdan cektiginizde motorun yakitsiz durma ihtimali olmadiginda yakit akisi kesilir. Yavaslama devam eder de 1500 d/d gelinir ise ayak gazda olmamasina ragmen ECU tekrar yakit akisini acar. Bu motorun durmasini önlemek icindir. Bu böyle olmasaydi 5.vitesten 2.vitese direk atilsa da olur; o zaman bir motor freni yapmaya gerek yok.

Motor freni konusu pistte aldigim egitimde lisansli egitimcilerden de aynisini duydumve pistte kullanirken de benim tecrübe ettigim motor freni olmadan aracin durma mesafesi uzar. Sonuc olarak düzgün yapilan bir motor freni ile arac daha kisa mesafede durur. Ama bunu yapmak hic de kolay degildir. Normal bir sürücü büyük bir ihtimalle mesafeyi uzatacaktir. Veya normal bir kullanicinin gittigi hizlarda motor freni yaptirmak zaman kaybi olabilir. Bu fren süresine de bagli bir durum. 50 km/h'den yavasliyorsaniz direk frene basmak büyük bir ihtimalle daha kisa sürede durduracaktir. Cünkü sürücü hazir degilse, motor freni yapmasindan daha önce araa duracaktir. Ama hazirlikli bir durumda motor frenini yardim edecektir.

Fren konusu araca, lastik tipi ve büyüklügüne, zemine, sürücüye ve hiza vs. göre degisir. O yüzden bence hicbir zaman 2+2=4 denecek kadar basit bir durum degildir. O kadar basit olsaydi, yaris pilotu olmak zor olmazdi ve bizim ülkeden nice F1 sampiyonu cikardi.

[(Gizli Üye)]

Bakın tartışılan konu belli, tekrar yazıyorum hatırlatma olsun.

trafikte 17 yanlış, trafik, pist değil. Tartışma maddesi de şu:

Ani frenlerde önce frene basıp, durmaya yakın debriyaja basarsak, motor kompresyonundan faydalanıp daha kısa mesafede dururuz! Yanlış! En etkin yavaşlama frenle debriyaja aynı anda basılarak yapılır. Böylece fren anında motor devre dışı bırakılarak, motorun aracı ileri götürme kuvveti yok edilir.

Vites düşürüp kompresyon yapabilirseniz daha yüksek bir frenleme elde etme şansınız var, ama bunu panik frende uygulama şansınız yok. Benim şahsen yok, yapabileğini iddia edenlere de saygı duyarım, ama burada ortalama bir sürücü ve trafik koşullarından bahsediyoruz.

Motor freni konusu pistte aldigim egitimde lisansli egitimcilerden de aynisini duydumve pistte kullanirken de benim tecrübe ettigim motor freni olmadan aracin durma mesafesi uzar.

Ettiğiniz tecrübede, durdurmaya mı çalıştınız yoksa yavaşlatmaya mı? Nüans orada çünkü.

[(Gizli Üye)]

Bakın tartışılan konu belli, tekrar yazıyorum hatırlatma olsun.

trafikte 17 yanlış, trafik, pist değil. Tartışma maddesi de şu:

Vites düşürüp kompresyon yapabilirseniz daha yüksek bir frenleme elde etme şansınız var, ama bunu panik frende uygulama şansınız yok. Benim şahsen yok, yapabileğini iddia edenlere de saygı duyarım, ama burada ortalama bir sürücü ve trafik koşullarından bahsediyoruz.
 
Ettiğiniz tecrübede, durdurmaya mı çalıştınız yoksa yavaşlatmaya mı? Nüans orada çünkü.

Sanirim nüans farki benim Almanya'daki trafige alismamdan kaynaklaniyor.
Otoban'da sehirlerin arasinda genelde hiz siniri yoktur; sehir giris ver cikislarinda bu yaklasik 120 km/h'ye iner ve sonra hiz siniri kalkar. Bu hiz sinirlari da polis tarafindan cok sıkı kontrol edilir. 120 km/h yazan yerde hiz yaparsaniz, ehliyetiniz elinizden gider.

Simdi otobanin hiz sinirinin olmadigi kesimde 250 km/h üstü hizlarda bile kullaniliyor. 6 ay önce cok hizli bir sekilde giderken otobanda birden bire durmus bir trafige rastladim ve bir tek frenlerle durmaya calismis olsam duramazdim. Simdi Türkiye'de de otoban var. 120 km/h hiz limiti var; o hizlardan frene bastiktan sonra yaklasik 3-5 saniye icinde durursunuz. Otoban ile sehir icin trafigi karistirmamak gerek. Bu tarz genele yazilan yazilar genellikle yanlis bilgiler icerirler.

Arti bu is basit bir is degil. Turbo veya kompresör beslemeleri araclarda motor freni neredeyse yok gidibir. Bu araclarda fren sistemi atmosferik araclara göre daha dayanikli ve yüksek kapasiteli yapilir.

Uzun lafin kisasi bu tarz yazilar yerine adam gibi güvenlik egitimleri yapilmasi gerekiyor. ADAC'in güvenlik egitimini aldim ve söyledikleri ilk sey "nasil fren yapilacagini ögrenmeniz lazim" idi. Genelde frenaj sirasinda en fazla zamani debriyaj vs'den degilde frene yeteri kadar basmamaktan oldugunu da belirttiler. Ortalama bir aracta fren sistemi yaklasik 2000 beygir seviyelerinde oldugu icin aracin torku düsükse negatif etkisi o kadar az olacatir.

[(Gizli Üye)]

...İster eğim olsun ister düz yol, bunu deneyip görebilirsiniz, giderken ayağınızı gazdan çekin, ve devir saatini inceleyin. Sonra yine aynı devirden bu sefer frenle yavaşlayın, ve devir saatinin düşme hızına dikkat edin. Yaptığınız frenle motor devrini düşürdüğünüzü göreceksiniz, apaçık ortada.

Devir saatinin bu görünen hareketi doğru söylediğiniz gibi ama kaçırdığınız bir husus var , vites birinde boşta ve devir saati  hemen rölantiye düşüyor ve araca bir yavaşlatma etkisi yok  ,  ama diğerinde vites devrede ve kompresyon freni olarak ilave bir sistem olarak çalıştığı için tabii ki devir hemen düşmez , ama bu arada yavaşlatma işlemi yapıyor değil mi?  Siz burada fren yapmasanız araç daha kısa zamanda  30-40 km lere düşmeyecek miydi?

İşin doğrusu bence debriyaja basmadan frene basmak , araç hızı vitese bağlı olarak 30-40 km lere düştüğünde debriyaja basarak boşa almak ve isteniyorsa  aracı daha da yavaşlatmak veya durudurmaktır. Burada şimdiye kadar bahsedilmeyen bir husus daha var ama işleri daha da karıştırmamak için onu atlayarak şunu belirtmek isterim.

İnsan beyni aynı anda iki işe en üst düzeyde konsantre olamaz , bunu iki elinizle veya ayaklarınızla deneyerek görebilirisiniz (hele ki bunu öyle bu iş aklınızdayken ve deneme test şartlarında değil beklenmedik bir anda yapacaksınız) . Yani en kısa tepki süresini tek bir harekete yönelerek verebilirsiniz. Burada bahsedilen süreler 0,5 sn civarındaki sürelerdir. Eğer iki ayağınızı da ( tek ayağınıza oranla) aynı anda kaldırıp pedala ( özellikle debriyaja sonuna kadar) basabilme  yeteneğiniz varsa , bu durumda bile yapmanız gereken hemen 1-2 vites düşürüp tekrar debriyajı bırakmaktır , 30-40 altı yine söylediğim gibi olacak şekilde. 

Yok bu çift ayak harekete geçme süresi  ( beynin karar almasından  sonraki süre anlamında) daha uzunsa ki öyledir, o zaman ilk iş frene basmak ve olabildiğince çabuk 1 sn içinde vites düşürmek en iyisi , yok refleksleri kontrolu zayıf biriyseniz en iyisi viteste bırakmak , ve hız düşünce boşa almak.

İlk anda debriyaja basmanın mantıken sadece ilk 0,4 s den önce bir değeri olabilir( gaz pedalı tepki süresinden ötürü), ondan sonra yoktur menfi etkisi vardır( kompresyon freni olmadığından ötürü) . Bu kadar seri ayak hareketleri fren önceliği gibi zor koordinasyon işlerini bu işin tecrübesini uzun süre yapmış kişilerin dışında pek kimse başaramaz , o yüzden teknik nedenlere bağlı olarak düşünüce en iyisi sadece fren + vites düşürme, onu da yapamıyorsan sedece frendir diye düşünüyorum.
Ben bu şekilde uyguluyorum da  sebeplerini yazayım dedim

Çeşitli oto test sitelerindeki  yorumcular,  şu iyidir, yok bu iyidir deyip kısa kesmeleri yerine ne neden iyidir diye açıklamalar  verseler daha güzel olurdu tabii, daha fazla irdelerdik.

Bu işler kişiden kişiye değişir tabii, en iyisi iyi hazırlanmış test şartlarında ölçebilmek ama bunlar pahalı iş bize pek gelmiyor.

[(Gizli Üye)]

Yorumlarıyla katkıda bulunan tüm arkadaşlara ayrı ayrı teşekkür etmek istiyorum, gerçekten de konuyu ve yorumları genel olarak farklı zamanlarda tekrar tekrar okuduğumu ve her seferinde farklı şekillerde faydalandığımı belirtmek istiyorum. İlerde de bu konunun, bu sayfaları okuyan benim gibi bu konularda yeterince bilgisi olmayanlara faydası olacağını tahmin ediyorum.
Tekrar yorum yapan tüm arkadaşlara teşekkürler...

[(Gizli Üye)]

Benden önceki yazılar çok uzundu hepsini tam okuyamadım kusra bakmayın ama sanırım Murat abi ile aynı görüşteyiz.

Ben diyorum ki, 1900 üstü devire motor etki etmediği için, 3500 devirden 1900 devire inene kadar debriyajsız fren kullanmalıyız. Devir 1900'e indikten sonra, araç stop etmesin diye motorumuz bu sefer aracı itmeye yönelik bir güç uygulayacağı için ve biz bu gücü istemediğimiz için, debriyaja basarak motorun gücünü kapatır, debriyaj ile birlikte fren yaparız. Umarım doğru düşünüyorumdur